fa راه‌های همزیستی مسالمت‌آمیز میان مسلمانان از دیدگاه شیخ محمد غزالی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">همزیستی مسالمت‌آمیز میان مسلمانان از مهم‌ترین اهداف و آموزه‌های اسلام و از دغدغه‌های اساسی اندیشمندان اصلاح‌گر معاصر است. شیخ محمد غزالی (۱۹۱۷&ndash;۱۹۹۶م)، از متفکران برجسته جهان اسلام، با بازخوانی منابع اصیل اسلامی و توجه به چالش‌های جهان معاصر، راهکارهایی برای تقویت وحدت و کاهش تعارضات در جوامع اسلامی ارائه کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی&ndash;تحلیلی و با بررسی آثار اصلی وی، به تحلیل راه‌های تحقق همزیستی مسالمت‌آمیز در اندیشه او می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که غزالی مسئله همزیستی را در شش ساحت اصلی طرح می‌کند: ساحت اعتقادی&ndash;انسانی با تأکید بر کرامت ذاتی انسان و برادری اسلامی، ساحت معرفتی با محوریت قرآن و سنت و فهم مقاصدی از دین، ساحت اجتماعی&ndash;اقتصادی با تأکید بر عدالت اجتماعی و انفاق، ساحت سیاسی با نقد استبداد و تأکید بر شورا، ساحت فرهنگی با پذیرش اختلافات فقهی و پرهیز از تعصب مذهبی، و ساحت آموزشی با تأکید بر حق آموزش و توانمندسازی آحاد جامعه به‌ویژه زنان. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه غزالی با پیوند میان وحدت اسلامی، عدالت اجتماعی، نفی استبداد و توسعه انسانی، چهارچوبی جامع برای تقویت همزیستی در جوامع اسلامی ارائه می‌دهد.</div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;Peaceful coexistence among Muslims is one of the most important goals and teachings of Islam and one of the fundamental concerns of contemporary reformist thinkers. Sheikh Muhammad Ghazali (1917&ndash;1996), one of the prominent thinkers of the Islamic world, has presented solutions to strengthen unity and reduce conflicts in Islamic societies by reviewing authentic Islamic sources and paying attention to the challenges of the contemporary world. The present study analyzes the ways to achieve peaceful coexistence in his thought using a descriptive-analytical method and by examining his main works. The findings show that Al-Ghazali presents the issue of coexistence in six main areas: the doctrinal-human dimension with an emphasis on the inherent dignity of man and Islamic brotherhood, the epistemological dimension with a focus on the Quran and Sunnah and understanding the purposes of religion, the socio-economic dimension with an emphasis on social justice and charity, the political dimension with a critique of tyranny and an emphasis on shura, the cultural dimension with an acceptance of jurisprudential differences and avoidance of religious prejudice, and the educational dimension with an emphasis on the right to education and empowerment of members of society, especially women. The results of the study show that Al-Ghazali&#39;s thought, by linking Islamic unity, social justice, negation of tyranny, and human development, provides a comprehensive framework for strengthening coexistence in Islamic societies.&nbsp;</div> شیخ محمد غزالی, همزیستی مسالمت‌آمیز, وحدت اسلامی, برادری دینی, عدالت اجتماعی, نفی استبداد, نقد بدعت, تعصب‌زدایی, حق آموزش زنان Sheikh Muhammad Al-Ghazali, peaceful coexistence, Islamic unity, religious brotherhood, social justice, negation of tyranny, critique of heresy, elimination of prejudice, women's right to education 127 150 http://srqpis.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-28-9&slc_lang=fa&sid=1 Qudratollah Heydari قدرت‌الله حیدری heidari.heidari.1352@gmail.com No PhD in Contemporary Theologiy , Assistant Professor at the Institute of Hikmat and Religious Studies of the Al-Mustafa Al-Alamiyah university استادیار مجتمع حکمت و مطالعات ادیان، جامعه المصطفی العالمیه