fa عالمان دینی و مسئلۀ وحدت و هم‌گرایی در جهان اسلام تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مسئلۀ وحدت و هم‌گرایی از اهداف مهم شریعت اسلامی، دستور عقل و شرع و از دغدغه&rlm;های مصلحان و عالمان دینی بزرگ تاریخ هستند. با مروری اجمالی بر آیات و روایات مشخص می‌شود، رسالت عالمان دینی- به‌عنوان کارگزاران و مبلغان اسلام- جهانی و برای هدایت انسان‌ها در کل گیتی است و هیچ‌گونه مرز جغرافیایی و سیاسی آن را محدود نمی‌سازد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی این پرسش است که نقش عالمان دینی در مسئلۀ وحدت و هم‌گرایی چگونه ارزیابی می‌شود و چه راهبردهایی در این مسیر اتخاذ شده‌اند. تحقیق حاضر بر این فرضیه استوار است که همواره در طول تاریخ اسلامی، عالمان دینی نسبت به وحدت و هم‌گرایی اهتمام داشته‌اند و در این زمینه راهبردهای ارزشمندی برای رسیدن دنیای اسلام به وحدت و هم‌گرایی مطرح و ارائه داده‌اند. یافته‌های بحث، که براساس روش توصیفی-تحلیلی به‌صورت تاریخی مطالعه شده است، نشان می‌دهد که عالمان دینی همواره دغدغۀ وحدت اسلامی داشته‌اند و با عوامل و عناصر تفرقه‌زا، که عمدتاً دشمنان اسلام بودند، مبارزه می‌کردند؛ این عالمان طرح‌ها و راهبردهای ارزشمندی چون اصلاح‌طلبی دینی و احیا و بازسازی تفکر دینی، تقریب مذاهب اسلامی، رهبرگرایی، شورا و نهادگرایی و دولت‌گرایی یا اتحاد جماهیر اسلامی را برای رسیدن دنیای اسلام به وحدت و هم‌گرایی ارائه دادند.</div> <div style="text-align: justify;">The issue of unity and convergence is one of the key objectives of Islamic law, a mandate of reason and Sharia, and a significant concern for reformers and prominent religious scholars throughout history. A cursory review of Qur&#39;anic verses and narrations reveals that the mission of religious scholars&mdash;as agents and propagators of Islam&mdash;is universal, intended for the guidance of all humanity without being constrained by geographical or political borders.<br> The purpose of this study is to examine the question: How is the role of religious scholars in achieving unity and convergence assessed, and what strategies have been adopted in this regard? This research is based on the hypothesis that throughout Islamic history, religious scholars have consistently prioritized unity and convergence, offering valuable strategies to achieve these goals within the Islamic world.<br> Findings from this study, conducted through a descriptive-analytical method with a historical perspective, indicate that religious scholars have always been concerned with Islamic unity and have actively opposed divisive elements, which were often external enemies of Islam. These scholars have proposed and implemented significant strategies such as religious reform and the revival and reconstruction of Islamic thought, the rapprochement of Islamic sects, leadership centrality, consultation and institutionalization, and the establishment of an Islamic federation or union to achieve unity and convergence in the Islamic world.</div> عالمان دینی, وحدت اسلامی, استعمار, جهان اسلام, اصلاح‌طلبی, تفرقه. Religious scholars, Islamic unity, colonialism, Islamic world, reform, division 2 26 http://srqpis.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-26-1&slc_lang=fa&sid=1 Sayed Asef Kazemi سیدآصف کاظمی kazemi.asef@gmail.com Yes PhD in Contemporary History of the Islamic World, Professor of Islamic Civilization and Biography, Al-Mustafa International University دکترای تاریخ معاصر جهان اسلام، استاد سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالیمه