Mendeley  

Zotero  

Kazemi S A. The Function of Hajj ceremony in Convergence of the Islamic World :Capacities, Dimensions and Obstacles. SRQPIS 2026; 2 (3) :151-172
URL: http://srqpis.knu.edu.af/article-1-106-fa.html

آیین حج به‌عنوان یکی از ارکان اساسی شریعت اسلامی، افزون‌بر بُعد عبادی، واجد کارکردهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی گسترده‌ای است که می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری همگرایی در جهان اسلام شود. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع اسلامی و همچنین مطالعات نظری معاصر، به واکاوی ظرفیت‌ها، ابعاد و موانع کارکرد همگرایانه حج می‌پردازد. یافته‌ها بیانگر آن است که حج از رهگذر تقویت هویت مشترک امت اسلامی، ایجاد ارتباطات بین‌فرهنگی میان مسلمانان، بازتولید ارزش‌های اصیل توحیدی و عدالت‌محور، و ایجاد بستر تعامل میان نخبگان کشورهای اسلامی، نقشی بنیادین در تحکیم وحدت امت ایفا می‌کند. در مقابل، اختلافات فرقه‌ای، قرائت‌های سیاسی مسیطر، رویکردهای امنیتی در مدیریت مراسم، و نفوذ قدرت‌های استکباری از عوامل اصلی تضعیف این ظرفیت به شمار می‌روند. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که بازتعریف فلسفه اجتماعی حج در چهارچوب گفتمان تمدن نوین اسلامی و تقویت دیپلماسی فرهنگی میان کشورهای مسلمان، می‌تواند در احیای کارکردهای همگرایانه این فریضه الهی نقش مؤثری داشته باشد.